De bijzondere kijk op de wereld van een baby

Wat ziet een baby eigenlijk als hij of zij voor het eerst zijn ogen opent? Het zicht van een pasgeboren kind is heel anders dan dat van volwassenen. In de eerste maanden van hun leven zijn baby’s druk bezig met oefenen en leren kijken. Hun ogen en hersenen moeten nog leren samenwerken. Alles wat een baby ziet, helpt bij de ontwikkeling. Het is interessant om te weten wat een baby waarneemt in de verschillende fases van het eerste levensjaar.

De eerste weken: licht, donker en vormen

Een baby herkent vlak na de geboorte vooral licht en donker. Fel licht kan een pasgeboren kind zelfs weg laten draaien. Het zicht is nog erg wazig: details en kleuren zijn moeilijk te onderscheiden. Wel kan een baby al gezichten herkennen als ze dichtbij zijn, vooral als ze bewegen of praten. Grote vormen en duidelijke contrasten vallen het meest op. Dit komt omdat ogen en hersenen bij baby’s nog moeten “wennen” aan alle indrukken van buitenaf. In de eerste weken kan een baby ongeveer twintig tot dertig centimeter scherp zien. Dit is precies de afstand tussen het gezicht van de ouder en de baby als je het kindje vasthoudt. Zo kan de kleine al vrij snel reageren op een glimlach of andere expressies.

Kijken en herkennen in de eerste maanden

Wanneer een baby tussen de twee en vier maanden oud is, verandert het zicht duidelijk. Het kindje herkent steeds vaker gezichten, vooral die van ouders of broertjes en zusjes. Beweging en felle kleuren beginnen op te vallen. De ogen bewegen nu vaker samen in plaats van los van elkaar. Baby’s volgen bijvoorbeeld een speelgoedje of een vinger die langzaam van links naar rechts beweegt. Het dieptezicht ontwikkelt zich ook langzaam. Dit betekent dat de baby beter kan inschatten hoe ver iets bij hem vandaan is. Rond vier maanden zijn de meeste baby’s al goed in staat om dingen die dichtbij zijn scherp te zien. Ze reageren vaak door te lachen, te reiken of te kirren.

Kleuren en details worden steeds duidelijker

Vanaf ongeveer vijf maanden kunnen baby’s steeds meer details onderscheiden. Contrasten als zwart-wit blijven interessant, maar nu komen er ook andere kleuren bij die ze opmerken. Vooral rood, geel en groen vallen op. Het kind leert voorwerpen en mensen steeds beter uit elkaar te houden. Ook het inschatten van afstand en grootte van dingen gaat vooruit. Zo pakken baby’s vaker naar speeltjes, grijpen ze naar het gezicht van een ouder en draaien ze hun hoofdje zelf naar geluiden en bewegingen. Het hoofdje kan bewegen om iets goed te bekijken. Hierdoor krijgen baby’s stap voor stap meer begrip van de wereld om hen heen. Hun ogen worden sterker en de hersenen begrijpen steeds beter wat ze zien.

Ontdekken en leren met het eigen lichaam

Rond negen maanden zie je dat baby’s niet alleen naar dingen kijken, maar ook hun eigen lichaam gebruiken om de wereld te ontdekken. Ze grijpen naar hun voeten, stoppen tenen in hun mond of pakken speelgoed op eigen houtje vast. De hand-oogcoördinatie is dan flink gegroeid. Baby’s kijken aandachtig naar wat ze doen met hun handen of mond. Ze proberen vormen, kleuren en bewegingen te begrijpen door alles vast te houden of zelfs te proeven. Wat een baby ziet, wordt steeds beter gekoppeld aan wat hij kan voelen en bewegen. Leren kijken is dus niet alleen spannend voor de baby, maar ook een belangrijk onderdeel van de totale ontwikkeling.

Praten en spelen stimuleren het zicht

Door veel te praten met je kind, gezichten te laten zien en samen te spelen, help je de baby om goed te leren kijken. Duidelijke gezichtsuitdrukkingen, gekleurde speeltjes en rustig bewegen trekken de aandacht. Hierdoor leert het kind gericht te kijken, te volgen en na een tijdje zelfs te reageren door te glimlachen of iets vast te pakken. Spelen met verschillende soorten licht en schaduw, eenvoudige patronen en rustige bewegingen helpen daar ook bij. Elk moment van contact is een kans voor de jonge baby om zijn ogen en hersenen verder te ontwikkelen. Goed zicht vormt een belangrijk begin voor alle volgende stappen, zoals kruipen, praten en de eerste stapjes zetten.

Meest gestelde vragen over wat een baby ziet

• Hoe ver kan een baby zien als hij net geboren is?

  Een pasgeboren baby kan ongeveer twintig tot dertig centimeter scherp zien. Dit is ongeveer de afstand tussen het gezicht van de ouder en de baby tijdens het vasthouden.

• Wanneer herkent mijn baby kleuren?

  Rond drie tot vier maanden kan je baby steeds meer kleuren onderscheiden. Eerst zien ze vooral zwart-wit en grote contrasten. Daarna herkennen ze kleuren als rood, geel en groen.

• Kunnen baby’s al beweging volgen?

  Na ongeveer twee maanden kunnen baby’s bewegingen volgen met hun ogen. Ze kijken dan naar bewegende voorwerpen, gezichten of handen, en leren zo hun zicht trainen.

• Waarom vindt een baby gezichten zo interessant?

  Gezichten trekken de aandacht omdat ze bewegen en geluid maken. Baby’s herkennen al snel het gezicht en de stem van een ouder of verzorger.

• Op welke leeftijd kijkt een baby echt goed?

  Na ongeveer zes tot negen maanden kan een baby goed zien, kleuren herkennen en details opmerken. Het zicht blijft daarna nog verder ontwikkelen tot in de peutertijd.