Kunstvoeding voor je baby is een volwaardige voeding die alle voedingsstoffen bevat die een pasgeboren baby nodig heeft. Of je nu kiest voor kunstvoeding omdat borstvoeding niet lukt, niet mogelijk is, of gewoon niet bij jou past: de voeding die je baby bij de fles krijgt, is speciaal samengesteld om zo dicht mogelijk bij de samenstelling van moedermelk te komen. In dit artikel lees je alles over de soorten kunstvoeding, hoe je kiest, en waar je op moet letten bij het klaarmaken.
Welke soorten kunstvoeding zijn er?
Kunstvoeding is er in verschillende varianten, afgestemd op de leeftijd van je baby. De meest voorkomende indeling werkt met nummers of fases:
- Beginmelk (1 of “from birth”): geschikt vanaf de geboorte. Dit is de standaard flesvoeding voor pasgeborenen en jonge baby’s. De meeste baby’s drinken dit tot ze overgaan op een volgende fase of starten met vaste voeding.
- Opvolgmelk (2): bedoeld voor baby’s vanaf ongeveer 6 maanden. Op deze leeftijd start je ook met de bijvoeding. Opvolgmelk bevat iets meer ijzer dan beginmelk, wat aansluit bij de grotere behoefte in deze periode.
- Peutermelk (3): voor kinderen vanaf 1 jaar. Dit is strikt gezien geen kunstvoeding meer, maar een aanvulling op de normale voeding van een peuter. Deskundigen zijn het er niet over eens of peutermelk echt nodig is: een gevarieerde voeding met gewone volledige melk is voor de meeste peuters voldoende.
Daarnaast zijn er speciale varianten kunstvoeding, zoals anti-refluxvoeding, hypoallergene voeding voor baby’s met een koemelkallergie, en voeding op basis van gedeeltelijk gehydrolyseerd eiwit. Twijfel je of jouw baby zulke speciale voeding nodig heeft, vraag dan altijd advies aan de huisarts of het consultatiebureau.
Hoeveel kunstvoeding heeft een baby nodig?
Een pasgeboren baby drinkt in het begin kleine hoeveelheden, maar dat neemt snel toe. Als globale richtlijn geldt dat een baby per dag ongeveer 150 milliliter voeding per kilogram lichaamsgewicht nodig heeft. Weegt je baby 4 kilo, dan is dat dus zo’n 600 milliliter per dag verdeeld over meerdere voedingen. Dit is een gemiddelde: sommige baby’s drinken wat meer, andere wat minder.
Het aantal voedingen per dag verschilt sterk per leeftijd. Pasgeborenen drinken zes tot acht keer per dag, soms vaker. Rond de leeftijd van 3 tot 4 maanden stabiliseert dat vaak naar vijf keer per dag, en na de start van de bijvoeding (rond 6 maanden) neemt het aantal flesvoedingen geleidelijk af. De hoeveelheid per voeding staat op de verpakking van de kunstvoeding als richtlijn, maar volg ook de signalen van je baby: een baby die zijn hoofd afwendt of de fles loslaat, heeft genoeg.
Kunstvoeding klaarmaken: stap voor stap
Goed klaarmaken is belangrijk, want bij een verkeerde bereiding kunnen bacteriën groeien die schadelijk zijn voor je baby. Dit zijn de stappen:
- Was je handen grondig met water en zeep.
- Steriliseer de fles en speen, zeker bij jonge baby’s.
- Kook vers kraanwater en laat het afkoelen tot minimaal 70 graden Celsius. Dit is nodig om eventuele bacteriën in het poeder te doden.
- Voeg de juiste hoeveelheid water toe aan de fles, daarna het poeder (altijd in deze volgorde, niet andersom).
- Gebruik de meegeleverde maatlepel en strijk die af voor een exacte dosering. Nooit extra scheppen toevoegen in de hoop dat je baby meer “voldaan” is: dat verstoort de samenstelling.
- Sluit de fles, schud goed en koel af tot drinktemperatuur (rond 37 graden). Druppel een beetje op je pols om de temperatuur te controleren.
Geef een fles altijd direct na het klaarmaken. Bewaar restjes nooit en geef ze niet later alsnog. Vooraf klaargemaakte flesvoeding mag maximaal 2 uur bij kamertemperatuur staan, of 24 uur in de koelkast (daarna weggooien). Verwarm gekoelde voeding in een flessenwarmer of een kom warm water, nooit in de magnetron: daarin kunnen hete plekken ontstaan die je baby’s mondje kunnen branden.
Op welke merken kun je letten?
In Nederland zijn meerdere merken kunstvoeding verkrijgbaar, waaronder Nutrilon, Aptamil, Hipp en huismerken van drogisterijen en supermarkten. Alle kunstvoeding die in Nederland verkocht wordt, moet voldoen aan Europese wetgeving (EU-verordening 2016/127) voor de samenstelling. Dat betekent dat de basissamenstelling van alle merken op de markt vergelijkbaar is en aan strenge eisen voldoet. Prijsverschillen zijn er wel: merkvoeding is doorgaans duurder dan huismerkvoeding, maar dat maakt de kwaliteit niet automatisch beter.
Wissel niet onnodig van merk of type kunstvoeding, want dat kan een baby tijdelijk van streek maken. Doe je dat toch, doe het dan stap voor stap door de voeding geleidelijk te mengen.
Veelgestelde vragen over kunstvoeding
Mag kunstvoeding gecombineerd worden met borstvoeding? Ja, dat heet gemengde voeding. Je geeft dan zowel borst als fles. Dat werkt voor veel gezinnen goed, al kan het de melkproductie wel beïnvloeden. Bespreek dit met een lactatiekundige als je vragen hebt.
Wanneer mag ik stoppen met kunstvoeding? Kunstvoeding (beginmelk of opvolgmelk) is aanbevolen tot de leeftijd van 1 jaar. Daarna kan je baby over op gewone volledige koemelk als onderdeel van een gevarieerde voeding.
Mijn baby drinkt slecht uit de fles, wat nu? Probeer een andere speen met een ander vloeitempo. Pasgeborenen drinken langzaam en hebben een speen nodig met een laag debiet. Een te snel vloeiende speen kan leiden tot verslikken of dat een baby te snel te veel drinkt.
Is biologische kunstvoeding beter? Biologische varianten gebruiken ingrediënten uit de biologische landbouw, maar de basissamenstelling is wettelijk gelijk aan die van gewone kunstvoeding. Of je dat een meerwaarde vindt, is aan jou.
Kunstvoeding is een veilige en bewezen keuze waarmee je baby goed groeit. De sleutel zit in de juiste voeding voor de leeftijd, de correcte bereiding en het luisteren naar de signalen van je kind. Twijfel je over de hoeveelheid, de groei of de keuze voor een speciale variant? Het consultatiebureau en de huisarts helpen je verder.
